Lely

Klebsiella-mastitis; sluipmoordenaar in uw kudde?

Klebsiella-mastitis komt steeds vaker voor in de Verenigde Staten, Nederland en nog enkele andere landen. Klebsiella is een Gram-negatieve bacterie, die veel overeenkomsten vertoont met Escherichia coli. Beide types mastitis komen voort uit de omgeving en infecties kunnen fataal verlopen. Afgezet tegen Escherichia coli kan Klebsiella-mastitis zowel klinisch als subklinisch zijn; de dieren reageren heel slecht op behandeling. De getroffen koeien overlijden of moeten worden afgevoerd vanwege een hoog celgetal, terugkerende mastitis of productieteruggang. De dieren die Klebsiella-mastitis overleven, ontwikkelen vaak chronische mastitis.
Bron: Universiteit van Cornell

Bronnen van Klebsiella
Klebsiella-bacteriën komen meestal in de grond voor. Klebsiella kan in de veestapel terechtkomen via houtproducten, vooral vochtig, groen zaagsel en houtkrullen. Onderzoek van QMPS heeft echter aangetoond dat de koeien de Klebsiella-bacterie ook via hun ontlasting kunnen verspreiden. Dat betekent dat de Klebsiella-bacterie altijd kan voorkomen in strooisel dat door mest is vervuild. Mest kan zich ook verspreiden in looppaden, en terechtkomen op de benen en spenen van koeien. Onderstaand overzicht laat zien hoe vaak de Klebsiella-bacterie op verschillende plekken wordt aangetroffen.

Figuur 1: Overzicht van bronnen en verspreidingswegen van Klebsiella Bron: Universiteit van Cornell

Klinische symptomen van Klebsiella-mastitis
Aangetaste koeien hebben:

• hoge koorts;
• een gezwollen/warm kwartier (meestal is slechts één kwartier geïnfecteerd);
• afwijkende, waterige melk;
• verminderde eetlust;
• algehele malaise.

Bron: Uiergezondheidscentrum Nederland (UGCN)

Beheersing en voorkoming van Klebsiella
Via gelekte melk en ontlasting verspreiden koeien met Klebsiella-mastitis bacteriën in de omgeving. Vanwege de slechte herstelkansen is het afvoeren van de aangetaste koeien de enige optie om het infectierisico terug te dringen. Als Klebsiella-mastitis binnen een veestapel is vastgesteld, dient het strooisel ook te worden onderzocht, en verwijderd bij een positieve uitslag. Nieuw strooisel - van uitstekende kwaliteit - dient op een schone en droge plek te worden bewaard. De ligboxen moeten schoon en droog worden gehouden, aangezien de Klebsiella-bacterie eerder op benen en spenen van vuile koeien voorkomt. Het is wetenschappelijk bewezen dat het risico van besmetting met Klebsiella afneemt naarmate de hygiënescore voor de koeien hoger ligt. Zie figuur 2.

Figuur 2: Bij schone uiers (score 1, foto links) is het risico op Klebsiella-besmetting kleiner dan bij vervuilde uiers (score 3, foto rechts). Bron: aangepast vanuit QM², nieuwsbrief van Dairy One en Quality Milk Production Services (QMPS)

Tips en handigheidjes

Richtlijnen voor preventie en bewaking:

• Voer besmette koeien af; ze vormen een infectiehaard voor uw veestapel.
• Hou de ligboxen zo schoon en droog mogelijk.
• Gebruik uitsluitend schoon en droog strooisel.
• Maak optimaal gebruik van de borstels van de Astronaut melkrobot.
• Houd looppaden en separatiehokken schoon (zie figuur 3 voor een slecht voorbeeld).
• Voorkom dat koeien de melk laten schieten (correcte instellingen voor melktoegang in T4C; zie figuur 4 voor voorbeeld van melklekken).
• Controleer de aanwezigheid van Astri-L bij de borstels met het oog op een efficiënte desinfectie (indicatiestrips; leging van de jerrycan volgens schema).
  
  
  

Figuur 3: Voorbeeld van ophoping van mest in looppaden Bron: Universiteit van Cornell

Figuur 4: Voorbeeld van melklekken in ligboxen  Bron: Uiergezondheidscentrum Nederland (UGCN)