Yemden yararlanmayı etkileyen faktörler

Daha önceki yazımızda yemden yararlanmanın ne olduğunu ve nasıl ölçüldüğünü yazmıştık. Kısa bir özet geçmek gerekirse yemden yararlanma hayvanın tükettiği kuru madde kilogramına karşılık ürettiği kilogram süt miktarıdır. Yemden yararlanmayı iyileştirdiğimiz taktirde hayvana verilen bir kilogram kuru maddeye karşılık daha fazla süt almış oluruz.

Yemden yararlanmayı etkileyen faktörler

Yemden yararlanmayı etkileyen parametlerin başında kabayem kalitesi gelmektedir. Kabayemler hem rasyonun büyük bir bölümünü oluşturur hemde hayvanın midesinde çok uzun bir süre kalarak yavaş yavaş sindirilirler. Ayrıca besin madde içeriklerindeki yüksek varyasyon ve sindirilebilirlikleri arasındaki yüksek varyasyon kabayem kalitesini çok önemli kılmaktadır. Dane yemlerde veya konstantre yemlerde proseste veya sıcaklık vb. gibi çok büyük bir hataya maruz kalmadıkları sürece sindirilebilirleri büyük oranda yüksek ve varyasyonu az ham maddelerdir. Ancak kabayemlerdeki bu değişkenlik; tohum seçimi, iklim, mevsim, hasat, depolama vb. gibi çok fazla faktöre bağlıdır. Bu yüzden kabayemlerin kalitesi, sindirilebilirliği, depolama koşullarına azami özen göstermek gerekir.

Kabayemler ayrıca rumen ortamını iyileştirerek hayvanın asidosiz olmasını engellediği için ayrıca yemden yararlanmayı arttırır. Asidoz hayvanlarda, rumen ph’sı düşeceği için rumendeki mikrobiyal florada değişecek ve bunun sonucunda lif sindirimi de azalacaktır. Rasyonda yeterli kabayem olması halinde ve gerekli partikül büyüklüğü sağlanarak hayvanın ruminasyonu ve salya oluşumunu tetikleyerek rumeni tamponlayacağı için rumen ortamı daha sağlıklı hale gelecektir.

İneklerin laktasyon dönemleri yemden yararlanmayı etkileyen bir diğer faktördür. Erken laktasyondaki hayvanlar vücut yağlarını süt üretimi için kullanırlar, bu da aslında hayvanın yediği kuru maddeye karşılık daha fazla süt verimi demektir ve yemden yararlanmanın daha iyi olduğu algısına sebep olabilir. Erken laktasyonda yemden yararlanmanın >2’den yüksek olan sürülerde aslında hayvanın çok hızlı kondüsyon kaybettiği ve bir problem olabileceği düşünülmelidir. İzlenmediği taktirde başka metabolik problemlerle karşılaşılabilir. Geç laktasyon döneminde olan hayvanlar ise aldıkları besin maddelerini vücut rezervine de dönüştürecekleri için yemden yararlanmaları düşecektir. Bu yüzden, yemden yararlanma ölçülürken hayvanların sahip olduğu sağılan gün sayıları da dikkate alınmalıdır. Bunun yanında birinci laktasyondaki hayvanlar büyümeye devam ettikleri için aldıkları enerjinin bir miktarı vücut için kullanılır, o yüzden 2+ laktasyon sayısına sahip ineklerin yemden yararlanmaları daha yüksektir.

Hayvanların fiziksel hareketliliği (merada dolaşma, uzak sağımhaneler), vücut büyüklüğü, sıcaklık stresi gibi etmenlerde hayvanın enerji yaşama gücü gerekli olan enerji miktarını arttırır böylece süt üretimi için gerekli olan enerji miktarından çalar. Hayvanı strese sokan her türlü durumda hayvan daha fazla enerji harcar; sıcaklık stresi, aşırı kalabalık, metabolik hastalıklar, havasız barınaklar, zeminde çok birikmiş ıslak gübre olması, gürültü vb.

Yönetimsel olarak hayvanların önündeki yemi sık sık ittirerek hayvanların her zaman yeme ulaşmasını sağlayarak veya az miktarda daha sık bir şekilde hayvanlara her zaman taze yem ulaştırarak rumen ortamını daha sağlıklı bir hale getirebilir ve yemden yararlanmayı arttırabilirsiniz.

Bazı yem katkı malzemeleri sindirilebilirliği arttırarak, rumen ortamını iyleştirerek vb. gibi yemden yararlanmayı arttırır, ancak bunların faydaları yönetimsel olarak aldığınız önlemlerin ve kabayemin kalitesinde yapacağınız artışın yanında kıyaslanamaz.

Bir önceki makalemize buradan ulaşabilirsiniz. 

Top