Hittestress bij robotkoeien voorkomen

Een melkgevende koe produceert veel warmte en heeft daarom eerder hittestress dan je denkt. Zeker als de luchtvochtigheid hoog is (80 procent). Dan ervaart een melkkoe al hittestress bij 20°C. De koe kan haar eigen warmte onvoldoende kwijt aan de omgeving. Ze gaat daardoor minder (ruwvoer) vreten, omdat de vertering zorgt voor veel warmteproductie. Dat heeft gevolgen voor de pensgezondheid en de melkproductie. Ook staat de koe meer, omdat ze dan gemakkelijker haar warmte kwijt kan. Dat zorgt voor extra druk op de klauwen.  

 Hittestress signalen uit Horizon-app 

Omdat de koe sneller hittestress heeft dan de veehouder, is het slim om de gegevens uit managementapp Horizon te monitoren om zo de gezondheid van de koeien in de gaten te houden. Zeker bij hitte. Horizon is het extra paar ogen in je stal, dat je waarschuwt voor beginnende gezondheidsproblemen, zoals hittestress. 

 Dit zijn belangrijkste signalen van hittestress, zeker als ze bij veel dieren tegelijk optreden:  

• daling van de melkproductie 
• lagere voeropname, meer restvoer of afwijkend vreetgedrag 
• afname van herkauwtijd 
• verandering in bezoekgedrag aan de melkrobot 
• minder activiteit of juist onrustig gedrag 
• verhoogd celgetal (afwijkingen in geleidbaarheid) 

Ventileren en koelen: juist de robotruimte 

Voldoende ventilatie in de stal is het belangrijkst voor de koeien om af te koelen. Om de binnentemperatuur in de stal te verlagen, kun je ook het staldak isoleren of natspuiten. Ook is het mogelijk om de koeien zelf te koelen met water. Let er daarbij op dat de uiers niet nat worden!  

Vergeet ook het klimaat in de robotruimte niet. Voorkom direct zonlicht en zorg voor ventilatie. Een aangenaam klimaat in de robotruimte houdt het bezoekgedrag op peil, en daarmee ook de melkproductie.   

Voeropname op peil houden 

Zeker op warme dagen is het belangrijk dat je koeien blijven vreten. Een verlaagde voeropname kan leiden tot pensacidose (pensverzuring). Vooral als de koeien minder ruwvoer opnemen, maar wel de normale hoeveelheid krachtvoer blijven vreten. De scheve verhouding tussen ruwvoer en krachtvoer zorgt voor een sterkere pH-daling in de pens. Door de lagere ruwvoeropname, zal de koe bovendien minder herkauwen, waardoor minder speeksel in de pens komt. Dat speeksel heeft juist een bufferende werking om pensacidose tegen te gaan.  

 Om pensverzuring door hittestress te voorkomen, kun je het rantsoen aanpassen. Denk aan het voeren van een buffer, pensbestendige vetten of organisch gebonden spoorelementen. Bespreek op tijd met je voeradviseur wat het best past bij het rantsoen van jouw koeien. Dan kun je de aanpassingen doorvoeren, zodra de eerste signalen van hittestress zichtbaar zijn in Horizon. Als je wacht tot zichtbare signalen bij de koeien (zoals een versnelde ademhaling), loop je achter de feiten aan.  

Vaker je koeien voeren 

Door de hitte wordt het voer aan het voerhek snel minder fris en ook daardoor vreten de koeien minder. Vaker voeren is daarom een goede strategie om de voeropname op peil te houden. Gebruik eventueel ook een broeiremmer. Zo weet je zeker dat er steeds vers en smakelijk voer beschikbaar is. Dit stimuleert bovendien dat de koeien vaker op een dag een kleine maaltijd nuttigen. Dit voorkomt pieken in het voeropnamepatroon, ook dat helpt tegen pensverzuring. Daarnaast helpt het om te voeren op de koelste momenten (’s avonds of ’s nachts). Automatisch voeren met Lely Vector helpt je om op elk moment van de dag én nacht vers voer te verstrekken. Lees meer over frequent voeren met Lely Vector 

Goede drinkwatervoorziening 

Onder normale omstandigheden drinken hoogproductieve koeien tot wel 200 liter water per dag. Tijdens warme zomerdagen kan dat behoorlijk oplopen, tot wel 250 tot 350 liter. De watervoorziening is daarom extra belangrijk tijdens warm weer. Houd daar rekening mee bij de aanleg van voldoende waterpunten in de stal én in het weiland. Bij warm weer is het extra belangrijk dat koeien direct na het bezoek aan de melkrobot kunnen drinken.  

Zeker bij hitte is het belangrijk dagelijks de kwaliteit en hygiëne van de drinkbakken te controleren. Het water mag niet te koud zijn, water van 20°C is beter dan gekoeld water. Meer over drinkgedrag bij melkkoeien 

Ook je appartuur kan hittestress krijgen

Ook de apparatuur in de stal kan te maken krijgen met hittestress. Denk vooral aan de compressor. Zorg ervoor dat deze in een koele, goed geventileerde ruimte staat. Plaats hier op de warmste zomerdagen eventueel een extra ventilator. Voorkom dat de warme lucht die de ventilatoren van de compressor zelf uitblazen, weer terug in de ruimte komt. 

Droogstaande koeien beschermen tegen hitte

Een groep koeien die nogal eens wordt vergeten tijdens de hittestress zijn de droogstaande koeien. Deze groep is minstens zo belangrijk. Een droogstaande koe produceert meer warmte omdat zij over het algemeen een structuurrijker rantsoen krijgt. Daarnaast heeft zij door het groeiende kalf ook meer moeite om de warmte kwijt te raken. De gevolgen zijn vaak niet direct zichtbaar. Echter uit onderzoek blijkt dat een koe met een verminderde opname in de droogstand tot 6 kg drogestof minder opneemt tijdens de opstart na afkalven. Dit heeft onherroepelijk gevolgen voor de melkproductie en in een later stadium ook op de vruchtbaarheid. Vooral voldoende ventileren met ventilatoren en vaker voeren van vers voer kan hierbij helpen.

Overlast van vliegen verminderen in warme periodes

Gedurende de zomer zal de overlast van vliegen ook weer toenemen. Vliegen zijn niet alleen vervelend voor koeien, maar kunnen ook de oorzaak zijn van o.a. wrang, mastitis, houw en diarree. De meest voorkomende vliegen in de stal zijn de huisvlieg en stalvlieg. Waarbij de stalvlieg de meest vervelende is omdat deze steekt en zich voedt met bloed. Tijdig beginnen met de vliegenbestrijding is daarbij aan te raden. In het voorjaar kan al begonnen worden om de larven te bestrijden in de mestkelders. Voldoende ventilatie helpt om de overlast bij de koeien te beperken in de stal en bij de melkrobot. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van pouron middelen of oorplaatjes bij het vee, om de overlast te beperken. Ook het uitzetten van sluipwespen vroeg in het seizoen kan bedragen aan het verminderen van de vliegenoverlast.

Praktische maatregelen voor gezonde koeien bij hitte

• Voldoende ventileren, ook bij de melkrobot en droge koeien
• Zorg voor voldoende vers water, wat onbeperkt beschikbaar en toegankelijk is.
• Beweid koeien op de koele momenten van de dag.
• Zorg voor vers voer:
  • Voer vaker op een dag
  • Gebruik een broeiremmer
  • Zorg voor voldoende voersnelheid in de kuil
• Gebruik een buffer in het voer, om pensacidose tegen te gaan.
• Bij langere warme periodes; pas het rantsoen aan en concentreer de energie.