Verlaag je celgetal: praktische inzichten en tips uit de praktijk

In de beginjaren van automatisch melken betekende de overstap van melkstal naar melkrobot vaak een verhoging van het tankcelgetal. Lely heeft de Astronaut sindsdien continu doorontwikkeld, met steeds meer aandacht voor een melkproces dat aansluit op de behoeften van de individuele koe en actief bijdraagt aan een goede uiergezondheid. Die voortdurende focus is terug te zien in de resultaten: uit de MPR-jaarstatistieken blijkt dat Nederlandse veehouders die melken met de Lely Astronaut gemiddeld de laagste celgetallen realiseren.

Tegelijkertijd blijft een laag celgetal het resultaat van een samenspel tussen techniek, koe en management. Mastitiskiemen zijn immers altijd aanwezig in de omgeving en een goede uiergezondheid vraagt om blijvende aandacht. Met de juiste managementmaatregelen kun je het celgetal verder verbeteren of langdurig laag houden. Dat zorgt voor meer melk van gezonde koeien.

Lager celgetal: meer melk in de tank

Otlis Sampimon, uiergezondheidsexpert bij Zoetis, laat zien dat het in je portemonnee loont om te streven naar een laag celgetal. Niet alleen omdat dat klinische mastitis voorkomt en dierenartskosten bespaart. Of omdat het bij sommige zuivelafnemers een plus in de melkprijs oplevert. Maar omdat een lager celgetal simpelweg zorgt voor meer melk in de tank!

Uit een grootschalig Italiaans onderzoek* met ruim 10 miljoen MPR-gegevens blijkt dat het tankcelgetal een grote invloed heeft op de melkproductie. Stijgt het tankcelgetal van 50.000 naar 400.000 cellen per ml, dan daalt de melkproductie met gemiddeld 5 kg per koe per dag. Andersom levert een daling van 400.000 naar 50.000 cellen per ml dagelijks juist 5 kg melk per koe extra op.

“Dat onderzoek inspireerde mij om dit ook voor de Nederlandse situatie uit te rekenen, op basis van MPR-gegevens. Daaruit blijkt dat het melkverlies door een verhoogd celgetal kan oplopen tot 6 kg melk per koe per dag. En dat scheelt qua opbrengst”, stelt Sampimon.

Gezondere uiers

“Beter melken zorgt voor gezondere uiers. De Astronaut heeft veel handige functies om het melken zo comfortabel mogelijk te maken voor elke individuele koe, zoals Voorbehandeling Optimalisatie. Maak daar zeker gebruik van, wanneer omgevingskiemen het probleem veroorzaken”, vindt Sampimon. De specialisten van je Lely Center helpen je met het optimaliseren van de instellingen.

Ken je celgetal kiemen

Controleer geregeld de speenconditie (speenpuntvereelting). Wanneer tien procent of meer van de koeien rafelige slotgaten heeft, is de speenconditie niet in orde. Mastitiskiemen komen dan gemakkelijker de uier binnen, omdat de natuurlijke afweermechanismen minder goed werken. De speenconditie zegt veel over de werking en afstelling van de melkrobot.

Weet welke mastitiskiemen voorkomen op je bedrijf. Neem van mastitisgevallen en van dieren met een verhoogd celgetal een melkmonster voor bacteriologisch onderzoek (bo). Sampimon waarschuwt: “Neem melkmonsters voor bo niet vlak na het melken, maar 5 tot 6 uur na het melken, voor het beste resultaat.

Omgevingskiemen

Heeft je bedrijf vooral te maken met Streptococcus uberis? Dit is de meest voorkomende mastitiskiem in Nederland. Het is een echte omgevingskiem, die goed gedijt bij vocht en warmte en een voorliefde heeft voor stro. Ook overdracht via tepelvoeringen is mogelijk

• Hou daarom de ligboxen droog. Let op dat druppelslangen die de roostervloer vochtig houden voor de mestrobot, de boxen niet vochtig maken.
• Zorg dat er geen modder op het kavelpad ligt.
• Hou de temperatuur van de afkalfstal tussen de 18 en 25 graden.

Koegebonden kiemen

Is Staphylococcus aureus een probleem? Deze koegebonden mastitiskiem wordt met name overgedragen via de melkrobot. Check dan vooral onderstaande zaken:

• Vervang de tepelvoeringen op tijd. Siliconen tepelvoeringen vervang je na 10.000 melkbeurten en rubberen tepelvoeringen al na 2.500. Reset dit in Horizon na de vervanging, dan krijg je automatisch een seintje wanneer ze weer aan vervanging toe zijn.
• Vervang de borstels na 30.000 melkbeurten.
• Gebruik Astri L voor het reinigen van de borstels.
• Gebruik de Lely teststrips om te controleren of de juiste hoeveelheid borstelreiniger op de borstels komt.
• Reinig de tepelbekers eventueel met stoom (Pura: optie op Astronaut).

Duplomelkslangen

Vervang jaarlijks de duplomelkslangen. Na verloop van tijd is er kans op scheuren, verruwing, blaasjes en krachtverlies. Op dergelijke plekken kunnen vuil en bacteriën zich ophopen en ‘verstoppen’ voor de hittereiniging. Hierdoor neemt het kiemgetal van de melk toe. In de slangen ontstaan na verloop van tijd ook een soort vluchtheuveltjes, die de melkafvoer belemmeren. Dit kan leiden tot speenwassing, wat effect heeft op het ontstaan van nieuwe infecties. Tijdig vervangen helpt dus bij het laag houden van de infectiedruk.
Let op: de houdbaarheid van nieuwe slangen is 24 maanden: bestel ze dus niet in grote hoeveelheden. En check of ze niet te oud zijn, voordat je ze aansluit. 

Het juiste uierverzorgingsmiddel

Gebruik het juiste uierverzorgingsmiddel (uierspray) voor jouw koeien. De specialist van je Lely Center kan je hierover adviseren. Controleer geregeld of de spray inderdaad goed op de spenen terechtkomt. De onderste helft van de speen moet rondom bedekt zijn met de spray.

Ga je koeien droogzetten, dan is sprayen niet handig, vertelt Sampimon. Je moet dan de spray verwijderen, wat zorgt dat je minder schoon kan werken op het moment van droogzetten. Daarom geeft hij deze tip: “zet voor koeien die je gaat droogzetten bij de laatste melkbeurt het toedienen van de spray uit.”

Kom op tijd in actie om je celgetal laag te houden

Als veehouder kun je dus veel doen om het celgetal laag te houden. Steekt toch een probleem de kop op? Kom op tijd in actie. Schakel je vertrouwde adviseurs in: Farm Management Specialisten van Lely, voeradviseur én dierenarts. Achterhaal samen de mogelijke oorzaak: onderzoek welke kiem de veroorzaker is van het probleem door het nemen van melkmonsters voor bo, kijk naar de melkrobot, stal (omgeving) en voeding.  Samenwerken is de beste manier om effectief plan van aanpak te maken en uit te voeren.

*Bron: Luo T, Steeneveld W, Nielen M. Zanini L, Zecconi A (2022). Linear Mixed-Effects Model to Quantify the Association between Somatic Cell Count and Milk Production in Italian Dairy Herds. Animals PMID: 36611690